Ondanks allerlei voorzorgsmaatregelen kan er in een gebouw toch brand ontstaan. Al snel ontstaat er dan een levenbedreigende situatie, vooral door de grote rook- en hitteontwikkeling. Iedereen moet het gebouw dus zo snel mogelijk verlaten. In een ontruimingsplan staat wie welke actie moet ondernemen in geval van een calamiteit. Het bevat taken en instructies en tekeningen van de vluchtwegen. Een ontruimingsplan van gebouwen is verplicht volgens de bouwverordening, de Arbowet en het Arbobesluit.
Een ontruimingsplan moet zo worden opgezet dat de brandweer het kan toetsen. Als het ontruimingsplan onderdeel uitmaakt van een bedrijfsnoodplan of bedrijfshulpverleningsplan, dan moet het zelfstandig en uitneembaar zijn.
